Dwór Kossaków w Górkach Wielkich.

Dwór Kossaków w Górkach Wielkich.

30 kwietnia 2019 Off By Maciek

Dwór Kossaków w Górkach Wielkich został zbudowany w 1734 r. dzięki staraniom Heleny Maksymiliany Marklowskiej, żony Hieronima Marklowskiego, dawnego włodarza Górek. W 1802 r. majątek przeszedł w ręce księcia Alberta Sasko-Cieszyńskiego, syna króla polskiego Augusta III Sasa. Po bezpotomnej śmierci księcia dobra przejął arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg. Habsburgowie na terenie Śląska Cieszyńskiego prywatne majątki książąt cieszyńskich połączyli w dobra kameralne zwane Komorą Cieszyńską. Po upadku monarchii austriackiej Komorę Cieszyńską zlikwidowano, a jej majątek poddano parcelacji i znacjonalizowano.

W 1922 roku dwór wraz z przyległym mu folwarkiem wydzierżawił od skarbu państwa, a następnie w 1930 r. nabył na własność Tadeusz Kossak, syn Juliusza, protoplasty słynnego rodu, ojciec Zofii Kossak, która wraz z synami w dworze zamieszkała w 1922 r. po śmierci swojego pierwszego męża. Wkrótce, bo w 1932 r. rozpoczęła się procedura związana z rozwiązywaniem problemu zadłużenia majątku, którego likwidacji pragnął uniknąć Tadeusz Kossak. Ze względu na pogarszającą się sytuację Zofia Kossak przejęła inicjatywę w walce o zachowanie majątku i w tej sprawie skontaktowała się z ówczesnym wojewodą śląskim Michałem Grażyńskim, działaczem harcerskim, który zaproponował przejęcie od Kossaków części majątku, mając na celu przeznaczenie go na ośrodek kształcenia starszyzny harcerskiej, dzięki czemu dwór pozostał w rękach rodziny

Po zakończeniu II wojny światowej, 6 bądź 8 maja 1945 r., pod nieobecność właścicieli, dwór spłonął. Po powrocie z emigracji w 1957 r. Zofia Kossak wraz z mężem zamieszkała w domku ogrodnika (obecnie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej), marząc o odbudowie dworu, który coraz bardziej popadał w ruinę. Dzięki staraniom jej męża, mjr Zygmunta Szatkowskiego w 1968 r. dwór wpisano do rejestru zabytków. Od 1998 r. zaczęto prace nad przywróceniem życia w dworze tak, aby uratować cenny zabytek. Dzięki Fundacji im. Zofii Kossak oraz dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich udało się zabezpieczyć ruiny przed dalszymi zniszczeniami.